อีกหนึ่งหัวข้อของ Active filter และ Open baffle ครับ
ดูรูปประกอบนะครับ สมมุติ LF และ HF ต้องการกำลังขับ(แกนตั้ง) อย่างละ 100 watt ถึงจะเพียงพอรับมือกับการสวิงสัญญานที่เห็นได้อย่างไม่เสียรูป ที่นี่ลองใช้ excell บวกความถี่ทั้งสองดู จะได้กราฟ ล่างสุด สังเกตุที่แกนตั้งครับ ตอนนี้ต้องการกำลังเป็น 200 แล้วครับ ถามว่า bi-amp 100 watt สักสองตัว แบบรวมความถี่กับ passive XO จะได้ไหม? หรือจะต้องเบิ้น amp 200 watt 2 ตัว แล้วจะคุ้มไหม? จะเห็นว่าถ้ารวมความถี่แล้ว ย่อมต้องการกำลังขับของ power amp เพิ่มขึ้นเป็นสองเท่า ถ้ากำลังน้อยที่ความดังสูง ยอดก็ด้วน distortiond ก็เกิดเพียบ
แทรก
ถ้าแบ่งความถี่ที่ 300Hz กำลังที่ใช้แยกขับจะเหลือเพียงครึ่งเดียว 50:50% (ถ้าจุดตัดที่ 3K กำลังขับ ทุ้ม:แหลม ก็จะประมาณ 80:20 % ref จากเวบ ESP และ true-audio )
สมมุติอย่างข้างต้น ลองนึกดูว่าถ้าขับด้วย power 100 watt เสียงทุ้มอาจไม่กระทบมากเท่าไหร่ แต่เสียงแหลมนี่เกินกำลัง ก็เพราะความถี่สูง HF มันขี่อยู่บน คลื่นของ LF หมายความว่า ถ้าสัญญาน LF สวิงสูงเกือบ peak แต่ HF ที่ขี่อยู่บนหัวคนอื่นเค้านี่ซิทะลุเพดานไปแล้ว แล้วก็ทำให้เกิด distortion ขณะที่สัญญาน max ด้วยซิ ปล่อยไปนานๆ tweeter เดี้ยงแหง่ๆ ที่ไม่ค่อยพบว่า tweeter เสีย เพราะ สัญญาน peak ชั่วขณะไม่ต่อเนื่องนานจนเกินไป แล้วเนลสัน พาส บอกด้วยว่าขับด้วย 100 watt แต่จะเสมือนเราขับด้วย กำลัง 4 เท่า หรือ 400 watt ถ้าแยกขับแบบ active filter. งั้น 50watt ก็แปลงร่างเท่ากับ 200 watt
อื่ม....ผมว่าผมยกเลิกเรื่อง parallel clone ไว้ก่อน ดีกว่าทั้งๆที่กำลังจะลงมือบัดกรีอยู่แล้วเชียว. FAQ:Q6 ที่เวบของ ลิงค์วิส บอกว่า แค่ 5 watt ก็สามารถผลักกรวยของลำโพงซับ 12 นิ้วได้สุด( Xmax) แล้วหละครับ ถ้าคิดเผื่อที่จะต้องสูญเสียไปกับอุปกรณ์อิเลคโทรนิค ความร้อน หรืออื่นๆเข้าไปด้วย 50 watt ก็ยังเหลือๆ เขาว่างั้น โอโฮ้....GC มีเรื่องให้เริงร่ากันอีกรอบ
แต่ที่สำคัญกว่ากำลังขับ(ที่ได้ประสิทธิภาพมากขึ้น)ก็คือ IMD ครับ หรือ intermodulation distrotion คือการรบกวนกันระหว่างความถี่ ถ้าแยกความถี่ออกไป โอกาศเกิดการกวนกันระหว่างความถี่ที่แยกก็ไม่มี
ยกตัวอย่างเสียงในธรรมชาติ ทำไมเราก็ยังฟังและแยกแยะออกว่านี่คือเสียงนี้นะ แต่ดังมาจากไกลๆโน้น หมายความว่าไง? ก็มันเหมือนเสียงที่ได้ยินใกล้แหล่งกำเหนิดนั้นแหละ แต่เบาลงเท่านั้นเอง นั้นแสดงว่า dynamic ไม่เกี่ยวซิ แล้วเสียงระฆังเบาๆจากลำโพง กับเสียงระฆังเบาๆลอยมาจากที่ไกลๆ หูเราแยกออกไหม? น่าจะมีอะไรบางอย่างที่เป็นส่วนสำคัญ แล้วอะไรหละ อีตา ลิงค์วิส บอกว่าน่าจะเป็น โครงสร้างรายละเอียดของเสียงที่ยังสมบูรณ์อยู่ขณะมาถึงหูเราเพราะเสียงจริงเกิด IMD น้อย และถึงแม้นจะเสีย dynamic จากการเดินทางไกลไปบ้างก็ตาม มันก็ไม่ได้ส่งผลต่อการตีความของหูมากนัก นั้นหมายความว่า ลำโพง passive ซึ่งเป็นลำโพงส่วนใหญ่ในปัจจุบัน ถ้าเราทำให้มี IMD น้อยลงก็อาจจะเปิดเสียงปืนใหญ่ผ่านลำโพงที่ว่าแล้วหลอกหูเราให้เชื่อว่าเป็นเสียงจริงๆแต่อยู่ไกลออกไปได้นะซิ? อื่มยิ่งน่าสนใจ แล้วยิ่งถ้ารวมกับ transient decays ที่ยังคงสัดส่วนที่ถูกต้องขนะถึงหูเราด้วยแล้ว เริ่มสนหรือยังหละครับ ผมเองกำลังพิสูจน์อยู่ แต่วัตถุประสงค์ ไม่ถึงกับต้องการได้ยินอย่างเสียงปืนใหญ่จริงๆในห้องหรอกครับ แค่เข้าใกล้ความเป็นดนตรีจริงๆอีกนิดเดียวก็พอ แค่คิดก็ขนลุกแล้ว ทำไมจะเป็นไปไม่ได้หละ ก็ทีสายตายังโดนนักมายากลแหกตาทำให้เราเชื่อซะสนิทได้เลย แล้วกับหูก็ต้องมีวิธีซิน่า... อย่างน้อยก็นี่แหละที่น่าจะเป็นความแตกต่างระหว่างเสียงลำโพงกับเสียงจริงในธรรมชาติ
แล้วระบบ passive หละ ก็เป็นได้ครับ ถ้าได้ลำโพงที่ออกแบบ passive ดีๆ driver ดีๆ สัก 3 ทาง ถ้าจะให้ดีต้อง 4 ทาง และตัวตู้และห้องฟังต้องส่งผลเสริมกันได้เหมาะสม และทำงานร่วมกับ amp ที่ต้องตอบสนองความถี่ตลอดย่านได้ราบลื่นdamping factor ดีๆ และที่สำคัญต้อง hi-power ก็เห็นจะมีแต่ super Hi-end กะมัง แล้วจะมีปัญญาไหมเนี้ยเรา .... ถ้าลดประสิทธิภาพลำโพงกับ amp เหลือแค่พอประมาณแล้วมาลองเพิ่มความสำคัญ กับ IMD และ transient decays นี้ อาจได้มาง่ายแค่เริ่มต้นกับ Active cross กับ Open baffle ส่วนจะไปจนถึง ความซับซ้อน และรายละเอียดละเอียด เพื่อเข้าสู่ super hi-end นั้นอีกเรื่องหนึ่งครับ ว่าเราจะสามารถหรือไม่? ข้อสังเกตุ เพราะต้องใช้ amp กับสาย หลายชุด อาจต้องใช้เงินจำนวนมากถ้าหากใช้ชุด Hi-end ก็เลยบอกว่า ไม่จำเป็นก็ได้
ใช้ active filter 3ทาง แยกความถี่ทำให้ลด IMD ได้ส่วนหนึ่ง และไม่ใช้ทั้ง passive XO และ ตัวตู้ อันนี้ได้ transients decay ที่ใกล้ของจริงกว่าเดิมแน่นอน เอาแค่ธรรมดาๆ ยังไม่ต้องถึง fine tune circuit ก็น่าจะเห็นอะไรๆที่แตกต่างได้พอสมควรแล้วหละ
ผมว่าการวัดและออกแบบ active filter นั้นจะสามารถ DIY ง่ายกว่า เพราะออกแบบตู้ลำโพงและpassive XO ที่จะเล่นกับเรื่องนี้ อาจต้องการเครื่องมือวัด เพื่อให้ได้ความถูกต้องใน percent ที่สูงๆ จึงจะบรรลุผลข้างต้น แต่กับ Active filter กับ Open baffle แบบง่ายๆ ที่ไม่ใช้ทั้ง passive cross, ตัวตู้ และแยกความถี่ตั้งแต่ต้น เท่านี้ก็ได้เรื่อง IMD ที่น้อยลงด้วย transient decays ก็น่าจะไม่เพี้ยนไปมากนัก น่าจะง่ายกว่าและพอที่จะ DIY ได้ไหม? แค่ขอให้เข้าถึงดนตรีแบบใกล้เคียงของจริงกว่านี้อีกนิดเถอะน่าพอแล้ว อย่างน้อยก็ในตอนนี้ ....
